هر آنچه كه از DVD بايد بدانيد

 

   
اشاره :
تقريباً 8 سال از ورود DVD به صورت يك استاندارد به بازار جهاني سپري شده است، اما در ايران تازه جايي بين كاربران براي خود باز كرده است و در آينده نزديك تبديل به يك گنج گران بها خواهد شد. خيلي وقت بود كه دلم مي خواست، در مورد DVD (دي وي دي) و تمامي ملحقاتش اطلاعات كامل و دقيقي به زبان فارسي به دست بياورم و به تفاوت هاي گونه هاي مختلف آن پي ببرم ولي متأسفانه نتوانستم منبعي جامع و پويا در اين مورد پيدا كنم كه به تمامي سؤالاتم پاسخ بدهد. البته مقالات جالبي در اين زمينه در ساير نشريات كامپيوتري پيدا كردم ولي آن طور كه دلم مي خواست به تمامي موارد مربوط به اين فناوري به طور دقيق اشاره نكرده بودند. بنابراين تصميم گرفتم مسؤليت نگارش اين مقاله را خود بر عهده بگيرم. اگرچه مي دانم كه خيلي زودتر از اين ها بايد به مبحث DVD پرداخته مي شد ولي خب هنوز هم دير نشده است، از اين پس براي راحتي كار نام DVD را به صورت انگليسي به كار مي برم. براي نگارش اين مطلب كوتاه به واقع بيش از 200 صفحه مطالعه و بررسي شده است و واقعاً برايم مقدور نبود ريز به ريز در هر قسمت وارد شوم و همه قسمت ها را بسط داده و به طور موشكافانه تمامي جزييات را بيان كنم، بنابراين در انتهاي مقاله آدرس منابع را برايتان به صورت يك جدول قرار دادم تا اگر احياناً به نكات و مطالب بيشتري نياز پيدا كرديد با مراجعه به آنها پاسخ سؤالات خود را بگيريد. قبل از شروع مقاله توجه شما را به اين نكته جلب مي كنم كه : اگرچه اين مقاله كمي طولاني و مقداري تخصصي به نظر مي رسد ولي به شما اطمينان مي دهم پس از خواندن آن جواب خيلي از سؤالاتي را كه مدت ها در ذهنتان بود خواهيد گرفت و خيلي از نكات مبهم برايتان روشن خواهد شد.


اهداف مقاله:
• چرا بايد به سوي DVD مهاجرت كرد؟
• شناخت رسانه DVD و انواع گونه هاي آن (DVD Formats)
• آشنايي با مناطق توزيع DVD و اصطلاحات رايج اين فناوري مانند: CSS, RPC, Region
• راهنماي خريد DVD Writer ها و DVD Player ها
• معرفي نرم افزارهاي مربوط به DVD
• معرفي منابع و سايت هايي كه اطلاعات بسيار كامل تري را در آنجا پيدا خواهيد كرد

چرا بايد به سوي DVD مهاجرت كرد؟
1ـ درحال حاضر اكثر نرم افزارهاي روز دنيا بر روي DVD عرضه مي شوند، حتي خود مايكروسافت هم رسماً اعلام كرده كه نسخه نهايي ويندوز ويستا بر روي DVD عرضه خواهد شد.

2ـ اكثر بازي هاي روز دنيا هم ديگر بر روي DVD عرضه مي شوند.

3ـ زمان ارائه VCD و جايگزين شدن آن به جاي VHS را به خاطر داريد.  الان 11 سال از ورود DVD به بازار جهاني مي گذرد، كشورهاي صنعتي در حال مهاجرت به سوي نسل بعد از DVD يعني HD DVD و Blue-ray هستند!! آيا هنوز هم معتقد هستيد كه هنوز بعد از 11 سال باز هم براي استفاده از DVD زود است؟!

4ـ يك DVD (R) قاب دار، حداكثر قيمتي در حدود 1000  تا 1200 تومان دارد، در حالي كه يك CD با همان مشخصات قيمتي در حدود 300 الي 500 تومان دارد، اگر با توجه به ظرفيت DVD كه حدود هفت برابر CD است، بخواهيم قيمت آن را حساب كنيم، چيزي در حدود 2100 الي 3500 تومان مي شود. در حاليكه قيمت آن از نصف هم كمتر است. با يك حساب ساده مي توان به اين نتيجه رسيد كه در خريد به تعداد بالا چه صرفه جويي از لحاظ ريالي انجام خواهد شد.

5ـ جمع آوري آرشيو با حجم كمتر: با توجه به ظرفيت بالاي DVD بهترين رسانه براي آرشيو اطلاعات است

قبل از اينكه وارد مبحث استانداردها شويم، بهتر است نگاهي كلي به DVD و انواع آن داشته باشيم.

جدول 1

جدول 2

 جدول 1 و 2 يك ديد كلي در مورد DVD ارائه مي كند.


نکته : اصطلاح Dual Layer (DL) را براي DVD هاي دولايه مدل منفي  (DVD-R)به کار مي برند و براي DVD هاي دولايه مدل مثبت (DVD+R) از اصطلاح Double Layer استفاده مي کنند، ولي در حقيقت هر دو يک معني مي دهند و منظور DVD 2 لايه يا DVD-9 (DL) مي باشد.

رسانه هاي DVD نسل تازه اي از رسانه هاي فناوري ذخيره سازي نوري مي باشد كه از سال 1995 ميلادي شروع به كار كرد و توانستند خيلي زود جاي VHS را بگيريند، البته از کشورهاي مثل خودمان بگذريم که VCD را به اشتباه جايگزين VHS مي دانند. تقريباً مارس 1997 ميلادي بود كه اولين DVD Player ها روانه بازار شدند.  (به اين نكته توجه داشته باشيد كه اكنون سال 2006 ميلادي مي باشد ولي متأسفانه هنوز از فراگير شدن اين رسانه در ايران اثري به چشم نمي خورد!!)

شباهت ها و تفاوت هاي DVD با  CD:
ـ هر دو از رسانه هاي ذخيره سازي نوري هستند.
ـ از لحاظ ظاهري هر دو مدور  ، 120 ميلي متر قطر و 2 / 1 ميلي متر ضخامت دارند.
ـ ظرفيت يك DVD تقريباً 7 برابر CD مي باشد.
ـ قابليت 2 لايه اي بودن DVD.
ـ قابليت 2 طرفه بودن DVD.
ـ پرچگال تر بودن DVD نسبت به CD
ـ كوچكتر بودن اندازه حفره‌ها (Pit) در DVD
ـ كوچكتر بودن طول موج نور ليزر در DVD
ـ گسترده تر بودن فرمت هاي DVD نسبت به فرمت هاي CD
ـ هر X در استاندارد سرعت براي DVD معادل 1385 كيلوبايت بر ثانيه است كه اين سرعت در CD معادل 150 كيلوبايت بر ثانيه بود.

براي كسب اطلاعات دقيق تر به مقاله تكنولوژي DVD در شماره هاي  شماره 7، 8 و 9 ماهنامه مراجعه نماييد.

شكل 1 : نمونه اي از يك DVD


استاندارد DVD
اگر سال هاي 1980 تا 1995 ميلادي كه تقريباً معادل دهه 1358 تا 1375 هجري شمسي مي باشد را بتوانيد به ياد بياوريد ، پس مي توانيد جنگ بزرگ اين دوران را هم به ياد آوريد. بله درست حدس زديد منظورمان جنگ بين VHS و Betamax مي باشد ، اگر چه اين جنگ طولاني بود ولي در نهايت VHS برنده نهايي آن بود.
با وارد شدن نسل DVD كه به طور رسمي جايگزين VHS شدند ، جنگ بين آن دو هم به پايان رسيد ، اما در آن سال ها كه DVD وارد بازار دنيا شده بود و داشت به استانداردي براي ذخيره فيلم سينمايي چه مصارف خانگي و چه مصارف تجاري تبديل مي شد ، تازه سر و كله CD در ايران پيدا شده بود بعد از گذشت 12 سال از زمان معرفي تكنولوژي DVD ، كه تازه در ايرن در حال عموميت پيدا كردن است، در اروپا، آمريكا و ژاپن و خيلي از كشورهاي ديگر تقريباً دارد از دور خارج مي شود و جاي خود را به 2 دستاورد جديدتر به نام هاي Blue-ray و HD-DVD مي دهد، كه اولي 50 گيگابايت و دومي 30 گيگابايت توانايي ذخيره اطلاعات را در خود دارند. مسئله اي كه در حال حاضر مهم مي باشد اين است كه با ازدياد DVD و DVD Player و DVD Writer ها، بايد با گونه هاي مختلف و نحوه كار آن آشنا شد.

در حالت مرسوم و متداول در جهان رسانه DVD به ترتيب به 3 نوع كلي زير تقسيم مي شود:

1ـ DVD RAM (Random Access Rewritable) ، بخوانيد: (دي وي دي رم) پشتيبان و توسعه دهنده انجمن .DVD Forum

2ـ (Recordable)  DVD-R ، بخوانيد: (دي وي دي دش آر يا دي وي دي ماينوس آر يا دي وي دي منفي آر) پشتيبان و توسعه دهنده انجمن .DVD Forum

3ـ DVD+R (Recordable) ، بخوانيد: (دي وي دي پلاس آر يا دي وي دي مثبت آر) پشتيبان و توسعه دهنده گروه DVD+RW Alliance.

DVD RAM
انجمن DVD Forum كه در ابتدا DVD Consortium ( دي وي دي كنسرسيوم ) نام داشت.DVD Forum  در سال 1995 به عنوان انجمني بين المللي متشكل از شركت هايي كه فعاليت آنها در رابطه با سخت افزار، نرم افزار و يا رسانه DVD بود تشكيل شد. اين انجمن وظايف گوناگوني دارد كه در فرصت نمي توان به همه موارد اشاره كنيم ، ولي بدانيد پشتيبانان فرمت‌هاي DVD-R / RW و  DVD-RAMاين انجمن مي باشد، شركت هايي كه اعضاي اين انجمن را تشكيل مي دهند عبارتند از:

1-Hitachi, Ltd.
2-Matsushita/Panasonic Electric Industrial Co. Ltd.
3-Mitsubishi Electric Corporation
4-Pioneer Electronic Corporation
5-Royal Philips Electronics N.V.
6-Sony Corporation
7-Thomson SA (RCA)
8-Time Warner Inc.
9-Toshiba Corporation
10-Victor Company of Japan, Ltd.

مزايا و معايب DVD RAM
1ـ داشتن عمري طولاني، مقاوم تر در برابر صدمه هاي فيزيکي. اگر به دقت از آنها مراقبت کنيد تا 30 سال توانايي نگهداري اطلاعات را دارند.

2ـ اين رسانه تا بيش از 100 هزار بار قابليت پاک شدن و نوشته شدن را دارد، در حاليکه رسانه هاي DVD+RW و DVD-RW حداکثر تا 1000 بار اين قابليت را دارند. (البته اين اعداد ظرفيت ايده آل اين رسانه ها هستند و در واقع شايد عمرشان هيچ گاه به نصف اين اعداد هم نرسد.)

3ـ عملکرد رسانه DVD-RAM همانند Flash Memory ها يا به عبارت دقيق تر Removable Disk Storage مي باشد، يعني براي وارد کردن اطلاعات در آنها نياز به نرم افزارهاي رايت مانند Nero, Roxio نيست، به راحتي با يک عمل Copy & Paste اطلاعات را مي توانيد به آن منتقل کنيد و يا از آن حذف کنيد.

4ـ بعضي از انواع DVD RAM ها داراي محفظه به خصوصي هستند که به آن کارتريج مي گويند. وظيفه اين کارتريج حفاظت بيشتر از اين رسانه با جلوگيري از تماس شئي يا دست با سطح رسانه مي باشد. در مدل هاي قديمي امکان درآوردن کارتريج وجود نداشت و براي دسترسي به اطلاعات داخل آن بايد از درايو مخصوصي که محل قرارگيري کارتريج در آن تعبيه شده بود، استفاده مي کرديد، ولي در حال حاضر اين مشکل برطرف شده و کارتريج آن قابليت جدا شدن از ديسك DVD-RAM را دارد.

5ـ متأسفانه فقط تعداد کمي از دوربين هاي ديجيتالي فيلمبرداري از نوع DVD Camcorder از رسانه DVD-RAM پشتيباني مي کنند.

6ـ کاربراني که از ويندوز XP استفاده مي کنند با رسانه DVD-RAM مشکلي نخواهند داشت، چون ويندوز XP از DVD-RAM پشتيباني مي کنند، ولي کاربران ويندوزهاي نسخه هاي قبل از XP براي کار با اين رسانه و استفاده از آن، حتماً بايد از نرم افزار مخصوص درايور اين رسانه کمک بگيرند.

7ـ متأسفانه DVD Player و DVD Drive هايي که از اين فرمت پشتيباني کنند، اندک هستند و مدل هايي هم که از اين فرمت پشتيباني مي کنند قيمت نسبتاً گران تري به ساير مدل‌ها دارند.

8ـ در کپي کردن مقدار زياد اطلاعات سرعت آن ، تنها و تنها نسبت به رسانه DVD+RW کم تر مي باشد.

9ـ قيمت بدون کارتريج اين رسانه از قيمت همتاهاي خودش نظير DVD-RW و DVD+RW گران تر مي باشد.

10ـ در رسانه DVD-RAM (با توجه به اين که هر دو رسانه يک ظرفيت داشته باشند) مدل کارتريج دار آن قيمتي معادل يک و نيم برابر قيمت همان رسانه از نوع بدون کارتريج را دارد.

نکته: قابليت بي نظيري که رسانه DVD-RAM را از ساير رسانه هاي همتاي خودش متمايز مي کند، قابليت آن به عنوان يک رسانه مطمئن ذخيره سازي اطلاعات محرمانه مي باشد، که در صورت محافظت دقيق و وسواس گونه از اين رسانه، به قول سازندگان آن تا 30 سال مي تواند عمر مفيد داشته باشد!!

DVD-RAM شامل 2 نسخه زير است، که هر کدام از نسخه ها، از مدل هايي تشکيل شده اند:

نسخه 1 ، (DVD-RAM 1.0)
* Single Side, Single Layer (2.58 GB)
* Double Side, Single Layer (5.16 GB)

نسخه 2 ، (DVD-RAM 2.0)
* Single Side, Single Layer (4.7 GB)
*‌ Double Side, Single Layer (9.4 GB)

شكل 2 : دو نمونه از DVD RAM با و بدون كارتريج



DVD-R
اين مدل ، اولين نوع DVD بود كه شركت  Pioneerدر پاييز سال 1997 ميلادي روانه بازار كرد و مورد تأييد DVD Forum قرار گرفت. جالب است بدانيد که DVD-R سازگارترين نوع DVD است که با بيش از 95 درصد DVD Player ها و DVD Drive ها سازگاري دارد و به همين دليل محبوب ترين نوع DVD در جهان مي باشد.

DVD-R شامل 5 گونه متداول زير است:
*  DVD-R ، (DVD 5)
* DVD-R DL  ، (DVD 9)
* DVD-RW ، (DVD 5)
* DVD-RW DL  ، (DVD 9)
* DVD-R VR

شكل 3 : نمونه اي از يك DVD-R

DVD+R
گروه DVD+RW Alliance (براي تلفظ آن را به صورت دي وي دي پلاس آر دبليو آلينس بخوانيد) متشکل از مهندسين سخت افزار، الکترونيک و مهندسين نرم افزار که سازندگان دستگاه هاي ذخيره سازي نوري هستند ، مي باشد. اعضاي اين گروه عبارتند از:

1-Dell Computer Corp
2-HP (Hewlett-Packard Co.)
3-Mitsubishi Chemical Corp.
4-Pioneer Electronic Corporation
5-Royal Philips Electronics N.V.
6-Richoh Company, Ltd.
7-Sony Corporation
8-Thomson SA (RCA)
9-Yamaha Corp.

گروه DVD+RW Alliance در اواخر سال 1997 متولد شد. دليل ايجاد گروه اين بود که آنها ابتدا يک رسانه DVD با ظرفيت 2.8 GB ابداع نمودند، که مورد تأييد و تصويب DVD Forum قرا نگرفتند، در نتيجه تصميم گرفتند که خود گروهي به هم پيوسته به نام دي وي دي پلاس آر دبليو آلينس DVD+RW Alliance تشکيل بدهند. فعاليت آنها عملاً تا سال 2001 که توانستند فرمتي از رسانه DVD با ظرفيت 4.7 GB  ايجاد کنند معلق بود. DVD Forum هيچگاه فرمت اين نوع DVD را تأييد نکرد و اين گروه مجبور شد به خاطر پيروي از قانون کپي رايت نام آن را DVD+R بگذارد. (بخوانيد دي وي دي مثبت آر يا دي وي دي پلاس آر). با وجود عدم پشتيباني DVD Forum از اين فرمت، DVD+R به يک فرمت بسيار محبوب تبديل شد و تمامي شرکت هاي سازنده DVD Drive و DVD Player به سرعت، وسايل و تجهيزاتي سازگار با اين فرمت را روانه بازار کردند.

از نکات جالب توجه در مورد فرمت پلاس  (DVD+R/RW)بد نيست بدانيدکه :

• DVD Forum ابتدا فرمت DVD-R را به عنوان يک استاندارد معرفي کرد و سپس استاندارد DVD-RW را ارائه داد، اما  DVD+RW Allianceابتدا DVD+RW را معرفي کرد و سپس استاندارد DVD+R را.

• اگرچه امروزه تمامي درايوهاي DVD و DVD Player ها که به صورت هيبريد (دو رگه) Hubrid Drives که از هر دو فرمت منفي و مثبت پشتيباني مي کنند و هر دو هم محبوبيت فراواني کسب کرده اند، ولي هنوز تا به الان استاندارد واحد و يکساني براي رسانه DVD Recordable به وجود نيامده است که اين ناشي از کوتاه نيامدن ابر قدرت‌هاي علوم کامپيوتر و الکترونيک در مقابل همديگر است، اين ابرقدرت ها همان صاحبان و اعضاي تشکيل دهنده 2 انجمن DVD Forum و DVD+RW Alliance مي باشند.

• اگرچه بعضي از اعضاي گروه DVD+RW Alliance همانندSony, Thomson, Philips, Pioneer در انجمن DVD Forum هم حضور دارند و از اعضاي اصلي آن مي باشند، اما فعاليت ها و مسؤليت هايي که در هر يک از انجمن ها دارند با هم متفاوت است و هيچ گونه ربطي به يکديگر ندارد.

DVD+R شامل 5 گونه متداول زير است:
*  DVD+R ، (DVD 5)
* DVD+R DL  ، (DVD 9)
* DVD+RW ، (DVD 5)
* DVD+RW DL  ، (DVD 9)
* DVD+R VR

شكل 4 : نمونه اي DVD+RW


چه تفاوت هايي بين DVD RAM با DVD±RW وجود دارد؟
تفاوت هاي بسيار تكنيكي و تخصصي دارند كه واقعاً از حوصله اين مقاله خارج است، چه در مورد R و چه در مورد RW . اگر واقعاً برايتان اهميت دارد كه طرز كار همه آنها را درك كنيد، براي كسب اطلاعات دقيق تر به مقاله تكنولوژي DVD شماره 7، 8 و 9 ماهنامه مراجعه نماييد.

اما اگر بخواهيم به صورت تيتروار بعضي از آنها را به طور خيلي ساده و خلاصه بيان كنيم، بايد بگوييم:

1- DVD RAM و  DVD-R/RWتوسط انجمن DVD Forum و DVD+R/RW توسط DVD+RW Alliance پشتيباني و حمايت مي شوند.

2ـ در بين همه اين مدل ها، مدل DVD-R/RW سازگاري بيشتري با اكثر دستگاه هاي پخش كننده DVD  قديمي دارند، به خاطر اينكه اولين مدل DVD بودند كه وارد بازار شدند.

3ـ DVD RAM ها معمولاً براي مقاصد تجاري و صنعتي استفاده مي شوند و قيمت گران تري هم دارند، در حاليكه DVD-R/RW و DVD+R/RW بيشتر جنبه غير صنعتي دارند و براي مصارف كوچك و خانگي كاربرد دارند.

4ـ DVD RAM هميشه يك رسانه DVD Rewritable بوده است و دوام و پايداري بيشتري نسبت به DVD-RW و DVD+RW دارد.

5ـ اکثر مدل هاي دوربين هاي ديجيتالي فيلمبرداري DVD Camcorder با رسانه DVD-RW سازگاري بسيار بيشتري دارند تا رسانه هاي DVD+RW و DVD RAM.

6ـ براي ذخيره سازي و جمع آوري اطلات نه چندان حياتي و مهم از فرمت DVD-RW و DVD+RW استفاده مي کنند اما براي ذخيره اطلاعات مهم و بسيار حياتي هميشه از DVD-RAM استفاده مي شود.

DVD Video
در ابتدا DVD فقط به منظور ذخيره سازي فيلم هاي سينمايي و يا هرگونه فايل تصويري با كيفيت بالا استفاده مي شد كه در ابتدا نام آن Digital Video Disc بود كه بعدها با گسترش و فراگير شدن آن ، نام آن به Digital Versatile Disc يعني ديسك ديجيتال همه كاره تغيير پيدا كرد. مزايايي كه يك4.7 GB  DVD Video دارد عبارتند از مدت زمان ذخيره سازي يك فيلم سينمايي به صورت جدول 3 :

جدول 3


معمولاً از نوع ( SP ( Standard Play براي ذخيره فيلم ها كه با روش فشرده سازي MPEG-2 تهيه شده اند، استفاده مي شود، دليل استفاده از اين نوع روش اين است كه DVD Video تهيه شده با تمامي ابزار پخش و ضبط DVD مانندDVD Player, DVD Recorder, DVD Drive, DVD Writer  ها سازگاري داشته باشد و همه اين وسايل توانايي پخش آن را داشته باشند. در ادامه در مورد اين وسايل بحث خواهيم كرد.

ويژگي هاي يك DVD Video :
 ذخيره يك فيلم سينمايي فرمت MPEG-2 با مشخصات جدول زير:

جدول 4


•  پخش يك فيلم سينمايي در سه حالت Wide Screen, Scope, Pan
•  فشرده سازي تصوير به نسبت 1 : 40  با استفاده از روش فشرده سازي MPEG-2
•  استفاده از 8 زبان رايج براي فيلم كه اصطلاحاً به آن Sound Track  مي گويند، فرمت هاي رايج براي اين فايل هاي صوتي عبارتند از:

1ـ Dolby Digital Surround Sound 5.1 Channel يا همان AC3
2ـ Dolby Digital Pro Logic
3ـ ( DTS ( Digital Theater System

•  نمايش زيرنويس به 32 زبان مختلف ( كه زبان فارسي هم معمولاً پشتيباني مي شود)
• نمايش فيلم از زواياي مختلف دوربين (معمولاً اين ويژگي براي نمايش كنسرت ها به كار مي رود.)
•  مصاحبه با عوامل سازنده فيلم شامل: بازيگران، تهيه كنندگان، فيلمبرداران، كارگردان و ...، نشان دادن قسمت هايي از پشت صحنه فيلم
•  معمولاً DVD ها منويي زيبا دارند كه شما مي توانيد از روي آن، تنظيماتي نظير زبان اصلي پخش فيلم، استفاده از زبان مخصوص براي پخش زيرنويس براي فيلم و يا انتخاب سكانسي كه از قبل در منوي DVD قرارداده شده به منظور پخش فيلم از آن سكانس را انجام دهيد.

ساختار فايل ها در DVD Video
اگر يك DVD Video را در داخل درايو كامپيوتر قرار دهيد و به داخل آن نگاهي بياندازيد، عموماً 2 پوشه AUDIO_TS و VIDEO_TS را مشاهده خواهيد كرد. البته ممكن است شاخه هاي ديگري هم وجود داشته باشند كه شامل نرم افزارهاي پخش DVD باشند، ولي هميشه وجود ندارند.
شاخه AUDIO_TS مخصوص DVD Audio مي باشد و در DVD Video ها معمولاً خالي مي باشد.
در شاخه VIDEO_TS ، معمولاً يك سري فايل هاي به شكل زير مشاهده مي شود.

شكل 5 : فايل ها موجود در پوشه DVD Video از نوع DVD9


فايل هايي با پسوند  IFO:
اين فايل ها كه مخفف Information مي باشند، فايل هاي راهنماي پخش DVD Video كه مشخص مي كنند كه در كدام قسمت فايل VOB ، فيلم اصلي (Main Movie) قرار دارد، در كدام قسمت فايل هاي صوتي و در كدام قسمت زيرنويس هاي فيلم. علاوه بر اين ، اين فايل تشكيل دهنده منوي DVD هم مي باشد، يعني بدون وجود اين فايل نمي توان منوي يك DVD را مشاهده كرد. اصلي ترين فايل اين خانواده VIDEO_TS.IFO نام دارد كه حاوي تمامي اطلاعات DVD Video مي باشد و در موقع پخش فيلم اين اطلاعات را در اختيار فايل اصلي فيلم يعني VIDEO_TS.VOB قرار مي دهد.

فايل هايي با پسوندBUP :
فايل هاي با پسوند BUP كه مخفف Backup مي باشد، فايل هاي يدكي و پشتيبان براي فايل هاي IFO مي باشند در صورتي كه فايل هاي IFO به هر دليلي قابل خواندن نباشند، اين فايل ها مورد استفاده قرار مي گيرند.

فايل هايي با پسوند  VOB:
واژه VOB مخفف Video Object مي باشد و در واقع فايل هاي اصلي و تصويري يك DVD Video مي باشند، قاعده و ترتيب اين فايل ها از فرمول VTS_0X_X.VOB كه Xعددي صحيح بين 0 تا 9 مي باشد، در تغيير است. فايل اصلي تصويري DVD Video با نام VIDEO_TS.VOB شناخته مي شود كه خود اين فايل اطلاعات مورد نياز خود را از مهمترين فايل DVD Video به نام VIDEO_TS.IFO دريافت مي كند، كه در قسمت قبل به آن اشاره كرده بوديم. اين فايل يا VIDEO_TS.VOB ، ترتيب چيدمان فايل هاي تصويري را مشخص مي كند، يعني بدين صورت كه وقتي شما DVD Video را در داخل درايو قرار مي دهيد:

1ـ ابتدا تبليغ ها به نمايش در مي آيند،كه بسته به نوعDVD Video  متفاوت مي باشند، جالب است بدانيد كه به هيچ وجه نمي توانيد از نمايش تبليغات جلوگيري كنيد و مجبور به ديدن آنها هستيد..

2ـ اگر از تكنولوژي Dolby Digital و يا DTS استفاده شده باشد، تبليغ اين فناوري نمايش داده مي شود.

3ـ در مرحله سوم هشدار قانون كپي رايت به منظور منع شما از تكثير كردن DVD نمايش داده مي شود.

4ـ و در مرحله چهارم منوي فيلم نمايش داده مي شود كه مطابق آنچه قبلاً گفته شد، منو با توجه به حجم DVD شامل گزينه هاي متفاوتي خواهند بود كه شما امكان انتخاب زبان گويش فيلم و همچنين زبان زيرنويس فيلم در صورتي كه در DVD گنجانيده شده باشد را داريد.

معمولاً فايل هاي VOB به ترتيب جدول زير قرار مي گيرند:

جدول 5


هيچ قانوني وجود ندارد كه اجبار كند فايل هاي اصلي فيلم DVD Video از چه شماره اي شروع شود، تنها راهي كه مي توانيد تشخيص دهيد فايل هاي اصلي فيلم (Main Movie) كدام ها هستند، حجم اشغال شده فايل ها مي باشد كه در جدول بالا مشخص شده اند، معمولاً فايل هاي اصلي حجم بزرگتري دارند و اگر در نوار وضعيت پنجره باز شده در درايو DVD نگاه كنيد مي بينيد كه معمولاً با مقدار 0.99 GB مشخص شده اند.

ويژگي فايل هاي VOB:
•  در يك فايل VOB فايل هاي صدا، تصوير و زيرنويس طوري با يكديگر تركيب شده اند كه در هنگام پخش بتوان بين آنها به راحتي سوييچ كرد و يا زبان و صدا را به راحتي تغيير داد. در اصطلاح به اين حالت Multiplex مي گويند.

•  فايل تصويري از نوع MPEG-2، فايل صوتي از نوع AC3 يا PCM و در بعضي مواقع حتي MP3 مي باشد. اين فايل هاي صوتي مي تواند صداهاي دوبله شده يك فيلم به چندين زبان باشد و يا يك صدا با كيفيت هاي مختلف همانند صداهاي Dolby Digital, DTS, Dolby Digital Pro Logic باشند.

•  يك DVD Video مي توان حداكثر به 8 زبان دوبله شود و 32 زبان هم به صورت زيرنويس داشته باشد.

نكته1: اگر براي ذخيره يك فيلم بر روي يك DVD بخواهند تمامي اين قابليت ها را يكجا در اختيار شما قرار دهند، بايد از دي وي دي نوع Double Side, Double Layer كه اصطلاحاً  DVD 18 ناميده مي شود استفاده كنند، كه معمولاً به خاطر هزينه سنگين آن، اين كار انجام نمي شود.

نكته2: اگر فيلم گرفته شده توسط دوربين ديجيتال فيلمبرداري توسط روش فشرده سازي MPEG-2، فشرده و متراكم نشوند، تقريباً هر يك ساعت فيلم خالص بدون هيچگونه تصرفي 17 گيگا بايت فضا اشغال مي كند كه بر روي هيچ DVD اي جا نخواهد گرفت و دانلود آن از اينترنت براي يك ارتباط معمولي همانند DSL 128 KB بيش از 36 ساعت طول خواهد كشيد!!!

نكته3: فايل اصلي يك DVD Video همان VIDEO_TS.VOB مي باشد كه اگر به هر دليلي آسيب ببيند، DVD Player ها به هيچ عنوان توانايي پخش آن DVD Video را نخواهند داشت. در نگهداري از DVD Video هاي خود کوشا باشيد.

نكته4: منوي DVD يك فايل تصويري مجزا از فيلم اصلي است كه در ابتداي فيلم پخش مي شود و امكانات مختلفي از قبيل تغيير زبان، تعيين زيرنويس و پخش قسمت هاي خاصي از فيلم و يا حتي مصاحبه با عوامل فيلم و پشت صحنه را در اختيار بيننده قرار مي دهد.

نكته5: معمولاً رسم بر اين است كه بر روي يك DVD-Video با ظرفيت 7 . 4 گيگا بايتي فقط 1 فيلم با فرمت MPEG-2 قرار دهند، اما بعضي مواقع شايد بتوانيد چنين DVD-Video هايي را پيدا كنيد كه بيش از 1 فيلم بر روي آن ذخيره شده باشد، اين كار معمولاً به ندرت انجام مي شود و قطعاً كيفيت فيلم افت زيادي خواهد داشت.

DVD Audio
رسانه DVD Audio با DVD Video تفاوت دارد، همان گونه كه VCD با Audio CD تفاوت داشت. البته اين روزها ديگر به ندرت مي توان اثري از DVD Audio ها يافت ولي بارزترين تفاوت آنها با Audio CD ها در كيفيت ضبط صدا و نمونه برداري مي باشد. در يك DVD Audio مي توان 80 دقيقه موسيقي با كيفيت بسيار بالا ضبط كرد.

براي اين كه به جزييات تفاوت هاي كيفيت هاي صدا پي ببريد و با انواع فناوري هاي صوتي بيشتر آشنا شويد، مي توانيد به آدرس هاي زير مراجعه كنيد:
http://electronics.howstuffworks.com/analog-digital.htm
http://electronics.howstuffworks.com/movie-sound4.htm
http://electronics.howstuffworks.com/movie-sound3.htm

جدول 6


مناطق توزيع DVD
به علت وجود قوانين حقوق مولفان، مصنفان و ناشران يا همان  Copyright  كه در اكثر كشورها رعايت مي گردد .
كپي كردن يك DVD Video به عنوان يك عمل غير مجاز يا جرم شناخته شده و پيگرد قانوني دارد. (قانون كپي رايت ضمانت اجراي بسيار بالايي دارد).  از اين رو براي اينكه به راحتي نتوان DVD Video ها را كپي كرد، بر روي آنها طوري قفل گذاري مي كنند، كه هر DVD Video را در منطقه خاصي بتوان مشاهده كرد. اين مناطق عبارتند از:

منطقه صفر : (Region Free) ـ همه كشورهاي جهان
منطقه 1 : (Region 1) ـ ايالات متحده آمريكا و كانادا
منطقه 2 : (Region 2) ـ اروپا، ژاپن، خاور ميانه، آفريقاي جنوبي
منطقه 3 : (Region 3) ـ شرق و جنوب شرق آسيا، هنگ كنگ و تايوان
منطقه 4 : (Region 4) ـ استراليا، زلاند نو، مكزيك، آمريكاي مركزي و جنوبي
منطقه 5 : (Region 5) ـ اروپاي شرقي، هند، پاكستان، آفريقا و كره شمالي
منطقه 6 : (Region 6) ـ چين
منطقه 7 : (Region 7) ـ هنوز استفاده نشده
منطقه 8 : (Region 8) ـ مناطق بين المللي، آبهاي آزاد، كشتي ها، هواپيما ها

شكل 6 : مناطق توزيع DVD



 ( RPC ( Regional Playback Control
سيستم RPC، يك سيستم محدود كننده جغرافيايي است كه توسط سازندگان دستگاه هاي DVD از هر نوع بر روي آنها قرار داده مي شود تا با توجه به نوع منطقه مورد استفاده، توانايي تماشاي DVD Video را داشته باشند. فرض كنيد شما يك DVD Video را از استراليا تهيه كرديد و با خودتان به ايران آورده ايد، آن را در DVD Player يا DVD Drive خودتان قرار مي دهيد، اما با كمال تعجب مشاهده مي كنيد، كه دستگاه شما قادر به پخش چنين فيلمي نيست، زيرا DVD-Video شما مربوط به منطقه 1 توزيع DVD است، ولي شما در منطقه 2 زندگي مي كنيد و در اين منطقه مي خواهيد اين فيلم را تماشا كنيد.براي حل اين مشكل معمولاً 2 راه پيش روي شما وجود دارد:

1ـ اگر از DVD Player براي تماشاي فيلم استفاده مي كنيد، سازنده آن به شما امكان داده كه RPC لخت افزار دستگاه خود را (Firmware) تا 5 مرتبه عوض كنيد، شما مي توانيد با خواندن دستور العمل نحوه تعويض RPC از روي دفترچه راهنما اقدام به تعويض RPC دستگاه DVD Player خود كنيد. بهتر است حالا كه داريد RPC را تعويض مي كنيد، مقدار آن را بر روي منطقه صفر قرار دهيد. (Region Free) تا از اين پس توانايي پخش تمامي DVD Video ها را داشته باشد.

نكته: امروزه تمامي دستگاه هاي DVD Player عموماً RPC را بر روي منطقه صفر(DVD Region Free)  به طور پيش فرض تعيين مي كنند تا مشكلي براي كاربران پيش نيايد، اما اگر RPC دستگاه DVD Player شما بر روي منطقه صفر تنظيم نشده بود و قصد تغيير آن را داشتيد، اين را بدانيد كه فقط 5 بار مي توانيد آن را تغيير دهيد و تغيير پنجم به طور هميشگي بر روي دستگاه شما ذخيره خواهد شد و ديگر توانايي تغيير آن را نداريد.

2ـ اگر از DVD Drive و كامپيوتر براي تماشاي DVD Video استفاده مي كنيد، ديگر اين مشكلات را نخواهيد داشت،اكثر DVD Drive و DVD Writer ها به طور پيش فرض بر روي منطقه صفر تنظيم شده اند، البته اگر بر روي منطقه ديگري تنظيم شده باشند و به شما اجازه ديدن فيلم را ندهند، شما مي توانيد با تغيير RPC در محيط ويندوز مشكل خود را مرتفع كنيد كه در ادامه به چگونگي تغيير RPC در محيط ويندوز هم اشاره كرده ايم، ولي راه بسيار ساده تر استفاده از 2 نرم افزار SlySoft AnyDVD و DVD Region+CSS Free مي باشد، كه خودشان با ترفندهايي خاص اين مشكل را به راحتي حل مي كنند. لازم به توضيح است كه در شماره هاي گذشته Best Download ، اين 2 نرم افزار به طور كامل معرفي شده بودند و به صورت كامل و رجيستر شده هم در سايت ماهنامه و هم در CD هاي شماره هاي گذشته قرار داده شده بودند.

طريقه تغيير دادن RPC براي DVD Drive در ويندوز XP:
1ـ ابتدا وارد Control Panel شويد.

2ـ بر روي Administrative Tools دو بار كليك كنيد.

3ـ در قسمت Storage گزينه Disk Management را انتخاب كنيد.

4ـ اكنون درايوهاي شما در پنجره سمت راست به ترتيب نمايش داده مي شوند، در قسمت پايين پنجره سمت راست، DVD Drive خود را انتخاب و بر روي آن كليك راست كنيد و گزينه Properties را برگزينيد.

5ـ در پنجره ظاهرشده برگه DVD Region را انتخاب كنيد.

6ـ اگر در مستطيل جلوي گزينه Current Region، عبارت Not Selected به چشم مي خورد، به اين معني است كه DVD Drive شما به صورت پيش فرض بر روي منطق صفر تنظيم شده و يا در اصطلاح DVD Region Free مي باشد و قابليت پخش تمامي DVD-Video ها را دارد.

7ـ اگر منطقه RPC درايو شما بر روي منطقه صفر بود كه هيچ نيازي به تغيير ندارد، پنجره ها را ببنديد، اما اگر بر روي منطقه ديگري تنظيم شده بود، مي توانيد آن را بر روي منطقه مسكوني خودتان تنظيم كنيد و براي ذخيره تغييرات بر روي OK كليك كنيد.
مجدداً يادآوري مي كنيم فقط 5 بار مي توانيد RPC درايوتان را تغيير دهيد و تغيير پنجم به طور هميشگي بر روي دستگاه شما ذخيره خواهد شد و ديگر توانايي تغيير آن را نخواهيد داشت.

 ( CSS ( Content Scrambling System
سيستم CSS يك سيستم رمزگذاري 40 بيتي است كه از الگوريتم سايفر (Cipher Algorithm) استفاده مي كند. سايفر نوعي سيستم رمزگذاري متشكل از مجموعه حروف و اعداد است که مامورين سياسي براي ارتباط سري با کشور خود از آنها استفاده مي کنند و درک مفاهيمشان بدون در دست داشتن کليد ممکن نيست.
هدف از به وجود آوردن اين تكنيك رمزگذاري ، جلوگيري از پخش و تكثير غير مجاز DVD ها بود ، كليد رمزگذار CSS در چهار مرحله زير عمليات رمزگذاري بر روي يك DVD را انجام مي داد و براي پخش اين DVD قفل‌دار، DVD Player هم توسط كليد رمزگشا هر 4 مرحله را رمزگشايي مي كرد. اين چهار مرحله عبارتند از:

1ـ Authentication
2ـ Title Keys
3ـ Disc Keys
4ـ Player Keys

اين سيستم رمزگذاري در سال 1996 معرفي شد و مجوز استفاده از آن براي استوديوهاي موسيقي و فيلم سازي كه محصول نهايي خود را بر روي DVD-Audio و DVD-Video عرضه مي كردند صادرشد. علاوه بر آنها سازندگان و توسعه دهندگان DVD Player ها و DVD Drive ها نيز مجوز استفاده از كليد رمزگشاي CSS كه با نام CSS Decryption Key شناخته شده است، به دست آوردند تا بتوانند سيستم و كليد رمزگشا را در دستگاه هاي پخش DVD و همچنين DVD Drive ها قرار دهند تا بتوانند اين DVD هاي قفل دار را پخش كنند.
و اما در کامپيوترها اين مشکل هم باز توسط 2 نرم افزار SlySoft AnyDVD و DVD Region+CSS Free که در بخش قبلي به آن اشاره کرده بوديم به راحتي قابل حل مي باشد

راهنماي خريد DVD Writer
مدل اينترنال يا اكسترنال: با توجه به نوع كاربردتان مشخص كنيد كه داخلي (Internal) مي خواهيد يا خارجي (External). مدل داخلي در 3 نوع  EIDEوSCSI  و SATA عرضه مي شود و مدل خارجي در 2 نوع USB 2.0 و FireWire 800.
البته چيزي كه بديهي است گران تر بودن ( بيش از 2 برابر ) مدل هاي خارجي نسبت به مدل هاي داخلي است.

به اين نكته توجه داشته باشيد كه DVD Writer يا DVD Burner  اي كه قصد خريد آن را داريد از رسانه هاي DVD زيرپشتيباني كند:
DVD-R/RW, DVD-R/RW DL, DVD+R/RW, DVD+R/RW DL, DVD RAM

اگر DVD Writer شما توانايي پشتيباني رايت DVD-RAM را هم داشته باشد ، به آن DVD Multi Recorder يا Super Multi Drive مي گويند كه در بازار ايران 3 مدل معروف Multi Recorder زير قابل تهيه هستند:
1-Pioneer DVR-A10XL (A,B,C)
2-LG GSA-4167
3-NEC 4550

براي خريد يك مدل DVD Writer داخلي بودجه اي بين 50 تا 140 هزارتومان لازم است، در حال حاضر ارزان ترين مدل Liteon و گران ترين مدل Plextor است كه قيمتي حدود 130 الي 140 هزار تومان دارد. البته اين نكته هم قابل ذکر است که هر ارزاني بي حکمت و هر گراني بي علت نيست.

نكته1: توصيه ما به شما اين است كه اگر قصد خريد يك DVD Writer را داريد، سعي كنيد مدل Multi Recorder را تهيه كنيد. 15 الي 20 هزارتومان هزينه بيشتر مسلماً ارزش اين فناوري را دارد، مطمئن باشد. DVD writer  منتخب ما Pioneer DVR-A10XL مي باشد.

شكل 7 : تصويري از Pioneer DVR-A10XL


نكته2: هميشه سعي كنيد نسخه DVD Firmware  (نرم افزار داخل DVD Drive) را به روز نگه داريد، اين مسئله به اين دليل اهميت دارد كه ممكن DVD Drive شما مثلاً از سرعت 16X پشتيباني مي‌كند، ولي رسانه هاي DVD بعد از زمان عرضه DVD Writer شما به بازار عرضه مي‌شوند، كه DVD Writer شما قابليت سازگاري با آنها را ندارد ، كه در صورت آپديت كردن DVD Drive Firmware اين سازگاري به وجود مي آيد. معمولاً شركت سازنده DVD Drive هر فصل نسخه جديد Firmware سخت‌افزارهاي توليدي خود را به صورت رايگان بر روي سايت اصلي خود قرار مي دهد.

راهنماي خريد DVD Player
DVD Player ها دستگاهي هستند كه فقط توانايي پخش DVD را دارند و امكان رايت بر روي آن ندارند ، اين دستگاه ها مستقيماً به تلويزيون متصل مي‌شوند و كيفيت صدا و تصوير بي نظيري را براي شما به ارمغان مي‌آورند.

مواردي كه بايد در خريد  DVD Playerبه آنها دقت كنيد:
1ـ پشتيباني از رسانه CD هاي زير:
Audio CD, Video CD, Super Video CD, JPEG CD, MP3, WMA, WMV, DivX Video

2ـ پشتيباني از رسانه DVD هاي زير:
DVD+R, DVD+R DL, DVD+RW, DVD-R, DVD-R DL, DVD-RW

3ـ پشتيباني از فناوري هاي صوتي زير:
Dolby Digital Surround Sound 5.1 Channel, Dolby Digital Pro Logic, DTS,
DTS 96/24, CPRM, Multi Channel MP3

4ـ داشتن خروجي صداي ديجيتال (S/PDIF)

نكته: اگر به اندازه كافي بودجه داريد تا براي خريد يك DVD Player خوب هزينه كنيد، مدلي از آن را تهيه كنيد كه توانايي ضبط بر روي DVD را هنگام مشاهده تلويزيون و يا از طريق ماهواره را داشته باشد كه در اين صورت اصطلاحاً به آن DVD Recorder مي گويند. يك مدل از DVD Recorder كه از تمامي فرمت ها پشتيباني مي كند و به انواع فناوري ها مجهز است، مدل Pioneer  DVR-530H-S مي باشد و جالب است بدانيد که در داخل آن يک هارد ديسک 80 گيگابايتي به منظور ذخيره سازي فيلم قرار داده اند. البته قيمت اين مدل ها بسيار گران است.

شكل 8 : تصويري از Pioneer DVR-530H-S


نرم افزارهاي معتبر و رايج در رابطه با DVD
نوع اول : DVD Copiers
اگرچه كپي كردن يك DVD Video جرم محسوب مي شود و در كشورهاي ديگر پيگرد قانوني دارد و بدانيد اين قانون در كشورهايي كه قانون كپي رايت را پذيرفته اند، ضمانت اجرايي بالايي دارد. به هر حال به ما ارتباطي پيدا نمي كند، چون ما در ايران فعلاً از اين قانون پيروي نمي كنيم، شما با خيال راحت مي توانيد از نرم افزارهاي كه در ادامه اسامي آنها آورده شده است، براي كپي كردن DVD Video خود استفاده كنيد. لازم به ذكر است كه تمامي اين نرم افزارهاي معرفي شده از نرم افزارهاي پركاربرد در جهان مي باشند و به صورت كامل و رجيستر شده در CD هاي همراه ماهنامه در شماره هاي گذشته ارائه شده بودند. نکته مهم و قابل بيان اين است که تمام نرم افزارهاي زير به جز  SlySoft CloneCDکه توانايي کپي کردن هر نوع CD و DVD را دارد، ساير نرم افزارها فقط توانايي کپي کردن DVD Video ها را دارند.

01- 1Click DVD Copy
02- Apollo DVD Copy
03- SlySoft CloneCD
04- CloneDVD (Slysoft)
05- Clone DVD (X Studios)
06- DVD-Cloner III
07- PowerDVD Copy
08- DVDFab Platinum
09- DVD Wizard Pro
10- InterVideo DVD Copy Platinum

نوع دوم : DVD Rippers
فرمت تصويري DivX (MPEG-4) كه مخفف Digital Video Express مي باشد، در اوايل سال 2000 ميلادي توسط شركت DivX Networks Inc به وجود آمد. هدف از به وجود آمدن اين فرمت عبارت بود از:
تبديل كردن DVD Video كه به صورت MPEG-2 فشرده سازي و كدگذاري شده بود به فرمتي قابل انتقال بر روي اينترنت، و داشتن كيفيتي قابل قبول، ( اگرچه هيچ گاه به DVD Video نمي رسد ) ولي باز مقرون به صرفه است. اين فرمت مزاياي بسيار زيادي دارد كه در شماره 13 ماهنامه به طور اجمالي مورد بررسي قرار گرفت. در اينجا فقط سعي كرديم يك ياد آوري داشته باشيم. در ادامه 10 نرم‌افزار برتري كه كار آنها تبديل DVD Video به فرمت بسيار محبوب DivX است را معرفي مي كنيم. مجدداً خاطر نشان مي‌شويم كه تمامي اين نرم‌افزارها از برترين هاي خانواده خود در سراسر دنيا هستند و به صورت كامل و رجيستر شده در CD هاي همراه ماهنامه در شماره هاي گذشته ارائه شده بودند.

01- #1 DVD Ripper
02- Ahead DVD Ripper
03- AoA DVD Ripper
04- Ashampoo Movie Shrink & Burn
05- CloneDVDmobile
06- Dr. DivX
07- DVD Decrypter
08- DVD Shrink
09- ImTOO DVD Ripper
10- InterVideo DVD Copy Platinum

نكته: قسمت اصلي يك DVD Video فايل VIDEO_TS.VOB مي باشد كه اگر به هر دليلي آسيب ببيند، DVD Player ها به هيچ عنوان توانايي پخش آن DVD Video را نخواهند داشت.

 اما علاوه بر اين فايل، فايل ديگري به نام VIDEO_TS.IFO هم وجود دارد و در صورتي كه اين فايل ( VIDEO_TS.IFO ) آسيبي ببيند نرم افزارهاي DVD Ripping توانايي Rip كردن DVD Video ها را نخواهند داشت، همچنين اگر به هر دليلي اين دو فايل در كنار يكديگر و با هم در يك پوشه وجود نداشته باشند، بازهم هيچ كدام از نرم افزارهاي خانواده DVD Ripper ها هيچ گونه كمكي نمي توانند به شما بكنند و عملاً فاقد ارزش خواهند بود.
به عبارت بسيار ساده تر اگر مي خواهيد يك DVD Video را به فرمت محبوب DivX تبديل كنيد، فقط 2 راه پيش رو داريد:

1ـ از DVD Video خود يك فايل ايميج به صورت  ISO DVD به صورت مجازي ايجاد كنيد و از روي آن عمليات DVD Ripping را انجام دهيد.

2ـ پوشه VIDEO_TS را به صورت كامل بر روي هارد ديسك خود كپي كنيد و سپس از روي هارد عمليات DVD Ripping را انجام دهيد. در هر 2 روش نكته مهم اين است كه براي انجام عمليات DVD Ripping ، بايد وحتماً 2 فايل VIDEO_TS.VOB و VIDEO_TS.IFO در تمام مدت عمليات كنار همديگر قرار داشته باشند.
در ضمن مجدداً يادآوري مي كنيم ، همواره در نگهداري از DVD Video هاي خود كوشا باشيد.

اما در اينجا بد نيست به اين نكته هم اشاره شود كه دلايل محبوبيت DivX دركنار DVD Video عبارتند از:
1ـ داشتن حجم پايين نسبت به DVD5 و DVD9 و در عين حال داشتن كيفيت قابل قبول، براي همين است كه تمام كشورهايي كه از اينترنت پر سرعت بهره مي برند براي انتقال فيلم در اينترنت از اين فرمت استفاده مي كنند.

2ـ شما بر روي يك DVD5 ، مي توانيد حداكثر يك فيلم با فرمت MPEG-2 ضبط كنيد ، اما به صورت DivX بر روي همان DVD5 مي توانيد 6 فيلم با كيفيت قابل قبول ( اگرچه به خوبي DVD Video نيست ) ذخيره كنيد.

3ـ اكثر DVD Player هايي كه در حال حاضر توليد و روانه بازار مي شوند از فرمت DivX پشتيباني مي كنند، نمونه هاي بسياري از آنها را در كشور خودمان مي توانيد پيدا كنيد.

4ـ محبوبيت اين فرمت به قدري زياد است، كه اكثر دوربين‌هاي ديجيتال فيلمبرداري قابليت اين را هم دارند كه مستقيم به صورت فرمت DivX تصويربرداري كنند و به كامپيوتر انتقال دهند.

نوع سوم :  DVD Burners
اين سري نرم‌افزارها به منظور درست كردنData CD, Data DVD, VCD, SVCD, DVD Video, DivX Video و به طور كلي ايجاد CD,DVD سفارشي به كار مي روند. معرفي نرم‌افزار Nero به طور مختصر و مفيد در شماره 11 ماهنامه انجام گرفته است ، مي توانيد براي به دست آوردن اطلاعات تكميلي تر به آن مراجعه كنيد.

01- Roxio Easy Media Creator
02- CyberLink Power2Go
03- Pinnacle Instant CD/DVD
04- Burn & Go
05- NTI CD & DVD Maker
06- CD-Mate
07- Nero Burning ROM
08- Alcohol 120%
09- Virtuosa Gold
10- Ulead DVD Movie Factory

نوع چهارم : DVD Players
اين گونه نرم‌افزارها هم براي پخش DVD Video در كامپيوتر مورد استفاده قرار مي‌گيرند، اگر مايل به دانستن قابليت ها و ويژگي‌هاي هر كدام هستيد، مي توانيد به سايت معتبر Top Ten Reviews مراجعه كنيد، نرم افزارهاي زير هم مشابه خانواده‌هاي قبلي به صورت كامل و رجيستر شده در CD هاي همراه ماهنامه در شماره‌هاي گذشته ارائه شده بودند.

01- Cyberlink PowerDVD Deluxe
02- InterVideo WinDVD Platinum
03- DirectDVD Pro
04- CinePlayer Surround
05- DVD X Player
06- BlazeDVD
07- RioDVD
08- JetAudio Plus VX
09- Magic DVD Player
10- Ulead DVD Player

سخن پاياني :
اگرچه نتوانستيم به تمامي نكات ريز و درشت و جزييات DVD اشاره كنيم ، اما باور كنيد شايد بتوان در مورد آنها بيش از 1000 صفحه مطلب و چه بسا يك كتاب بسيار قطور نوشت ، اما سعي كرديم به نكاتي اشاره كنيم كه به درد شما بخورد. اين كه حالا مثبت يا منفي با دي وي دي رم از لحاظ ساختار و فن آوري چه فرقي دارند ، زياد مهم نيست و به درد من و شما نمي خورد ، ولي اين مهم است كه DVD Drive شما از هر سه فرمت پشتيباني كند. اين كه تعصب داشته باشيد كه حتماً از يك فرمت مثل DVD+R استفاده كنيد ، و روي اين موضوع تأكيد داشته باشيد كه مثبت از منفي بهتر است! چه كمكي به شما مي كند و يا چه دردي از شما دوا مي كند؟ سعي كنيد از اين نعمت هاي خدادادي ( كه واقعاً شايد بعضي افراد روزي در آرزوي داشتن شان شب‌ها را به صبح مي رسانند ) نهايت استفاده را ببريد. هيچ وقت فراموش نكنيم ، سال‌هاي نه چندان دوري را، زماني كه براي خريد يك DVD ROM مدل ارزان قيمت ، بايد بيش از 70 هزار تومان هزينه مي كرديد.

منابع و مراجع مورد استفاده در نگارش اين مقاله:
در نگارش اين مطلب كه واقعاً حاصل مطالعه ، درك عميق ، ترجمه و تلخيص بيش از 200 صفحه تخصصي بود،كمك همکارانم در هيئت تحريريه و همچنين عشق به خوانندگان بود كه باعث شد ، تا مقاله به سرانجام برسد. نتوانستم تمامي مطالب را عنوان كنم، زيرا واقعاً نه مقدور بود و نه اين مقاله ظرفيت آن را داشت. اما آدرس منابع را برايتان مي نويسم، اگر دوست داشتيد دانش خود را در مورد DVD و موارد مربوط به آن گسترش بدهيد، حتماً به آنها سر بزنيد. مطمئن باشيد در رابطه با DVD و ساختار پيچيده آن خيلي به شما كمك خواهند كرد. اميدوارم هميشه موفق باشيد.

پل وتستون (Wheateston Bridge

پل وتستون (Wheateston Bridge)

تاریخچه

آنچه امروزه به نام مدار پل وتستون معروف است، نخستین بار در سال 1833 توسط ساموئل هانتر کریستی (Samuel Hunter Christie) توصیف شد، اما کاربردهای زیاد این مدار توسط کارلز وتستون (Charles Wheateston) اختراع شد، به همین خاطر این مدار عموما به نام پل وتستون معروف شد. امروزه پل وتستون یک روش بسیار درست و حساس برای اندازه گیری دقیق مقادیر مقاومتها می‌‌باشد.





ساختمان مدار پل وتستون

همانگونه که در شکل دیده می‌‌شود، مدار پل وتستون از چهار مقاومت R4 , R3 , R2 , R1 تشکیل شده است. اساس کار مدار پل وتستون اینگونه است که ولتاژ ورودی به دو قسمت تقسیم می‌‌شود. جریان خروجی از هر دو ولتاژ تقسیم شده ، تشکیل می‌‌گردد. در فرم کلاسیک مدار پل وتستون یک گالوانومتر (ماده بسیار حساس به جریان مستقیم) در بین ورودی و خروجی ولتاژ نصب می‌‌شود.

اگر ولتاژ تقسیم شده به گونه‌ای باشد که دقیقا نسبت R2 = R3R4/R1 برقرار باشد، در این صورت گفته می‌‌شود که پل در حالت تعادل است. در این صورت گالوانومتر هیچ جریانی را نشان نمی‌‌دهد. اگر چنانچه یکی از مقاومتها ، حتی به اندازه بسیار کوچک ، تغییر کنند، در این صورت تعادل به هم خورده و عقربه گالوانومتر جریانی را نشان می‌‌دهد. پس گالوانومتر مقیاسی برای نشان دادن شرط تعادل است.

طرز کار پل وتستون

فرض کنید یک ولتاژ dc به اندازه E به مدار پل اعمال شود. در اینجا نیز یک گالوانومتر برای نشان دادن شرط تعادل بین دو نقطه ولتاژ ورودی و خروجی نصب شده است. مقادیر مقاومتهای R1 و R3 دقیقا معلوم هستند، اما R2 یک مقاومت متغیر است که به راحتی قابل تغییر است. بجای R4 یک مقاومت مجهول که آن را با Rx نشان می‌‌دهیم، قرار داده شده است. ولتاژ E اعمال می‌‌شود و مقاومت متغیر R2 به گونه‌ای تنظیم می‌‌شود که گالوانومتر جریانی را نشان ندهد.

بنابراین با توجه به اینکه مقادیر مقاومتهای R_1 و R_3 معلوم هستند و R2 را نیز خودمان تغییر داده‌ایم، لذا از رابطه Rx = R2R3/R1 مقدار مقاومت مجهول تعیین می‌‌شود. در صورتی که هر چهار مقاومت یکسان باشند، مدار خیلی حساس خواهد بود. در هر صورت مدار پل و تستون در هر حالت بسیار عالی کار می‌‌کند.

کاربرد مدار پل وتستون

پل وتستون دارای کاربردهای بسیلر زیادی است و آوردن تمام کاربردهای آن در یک مقاله مقدور نیست. بنابراین تنها به چند مورد خاص در اینجا اشاره می‌‌کنیم. کارلز وتستون کاربردهای زیادی از از مدار پل وتستون را خودش اختراع کرد و کاربردهای دیگری نیز بعد از او توسعه یافته‌اند. امروزه یکی از کاربردهای عمومی ‌مدار پل وتستون در صنعت استفاده از آن در حسگرهای بسیار حساس است.

در این دستگاه‌ها مقاومت درونی بر اساس سطح یعنی از کرنش (یا فشار یا دما و ...) تغییر می‌‌کند و به عنوان مقاومت نامعلوم Rx عمل می‌‌کند. همچنین به جای این که با تغییر دادن مقاومت R2 در مدار تعادل ایجاد شود، به عوض گالوانومتر از مداری که می‌‌تواند میزان عدم تعادل در پل را بر اساس تغییر کرنش یا شرایط دیگر اعمال شده بر حسگر کالیبره کند، استفاده می‌‌شود. دومین کاربرد مدار پل وتستون ، استفاده از آن در نیروگاه‌های الکتریکی برای توزیع دقیق خطوط قدرت است. روشی که بسیار سریع و دقیق بوده و نیاز به تعداد زیادی تکنسین در زمینه‌های مختلف ندارد.
بر گرفته از سايت http://daneshnameh.roshd.ir/mavara

اساس كار با مولتي متر

به کمک یک ولت متر و یک منبع جریان مستقیم (باتری) به ولتاژ کاملا معین و ثابت می‌توان مقاومتهای مجهول را با دقتی که معمولا برای کارهای عملی کافی است، اندازه گرفت. در این مورد دستگاه اندازه گیر را اهم متر می‌گویند.


دید کلی

اصولا مولتی مترها ابزاری در صنعت الکترونیک هستند که برای اندازه گیری جریان و ولتاژ مقاومت بکار می‌روند. این ابزارها بر دو نوع آنالوگ و دیجیتال تقسیم بندی شده اند. در نوع آنالوگ عقربه‌ای است که بر روی یک صفحه مدرج حرکت می‌کند. در نوع دیجیتال ابتدا پارامتر الکتریکی مورد نظر به سیگنال پالسی تبدیل می‌گردد، پالسهای مزبور در دستگاه اندازه گیری بوسیله آی سی های شمارنده شمرده شده و توسط نشان دهنده‌های دیجیتال به صورت رقمی نشان داده می‌شود.

اساس اندازه گیری مقاومت

اساس اندازه گیری مقاومت بر قانون ساده اهم است، به این ترتیب که هر گاه r مقاومت داخلی ولت متر و ولتاژ منبع جریان ، R مقاومت مجهول مفروض باشد بر طبق قانون اهم رابطه زیر بین آنها برقرار می‌شود:



R = (e - E)/E/r



e و E به ترتیب مقدار ولتی است که صفحه مدرج ولت متر قبل از قرار دادن R در مدار نشان می‌دهد که این دو مقدار باید با استفاده از یک حساسیت اندازه گیری شود.

انحراف عقربه

هر چقدر مقاومت مجهول R کوچکتر باشد انحراف عقربه بیشتر است و بالعکس در این صورت یعنی برای اندازه گیری دقیق مقاومتها حساسیت دستگاه برعکس مقدار مقاومت مورد اندازه تنظیم می‌شود. یعنی برای اندازه گیری مقاومتهای بزرگتر ولتاژ زیادی ضروری است. برای اندازه گیری مقاومتهای مجهول به محاسبه فوق احتیاجی نیست، زیرا وقتی ولت متر به صورت اهم متر بکار می‌رود درجات صفحه مدرج بر طبق رابطه بالا با مقیاس اهم تقسیم بندی شده است.

اندازه گیری مقاومتهای کمتر از صد اهم

برای اندازه گیری چنین مقاومتهایی مقاومت مجهول R بطور موازی به میلی آمپر متر وصل شده و بطور سری به R1 وصل می شود در این صورت مقاومت مجهول R از رابطه زیر بدست می‌آید:


R = IR1/I-i که I و i جریانی است که به ترتیب میلی آمپر mA قبل و بعد از قرار دادن R نشان می‌دهد.

کاربردهای اهم متر
  • از یک اهم متر می‌توان برای آزمایش نیمه هادیهایی مثل دیود و ترانزیستور استفاده کرد. همانطور که می‌دانید دیود در حالت بایاس (گرایش) مستقیم دارای مقاومت کم و در حالت بایاس معکوس دارای مقاومت بسیار زیادی است، بنابراین دیود تحت آزمایش باید در یک جهت جریان را عبور داده و در جهت دیگر مانع از عبور آن گردد، به عبارت دیگر مقاومت اهمی دیود در یک جهت کم و در جهت دیگر زیاد می‌باشد، البته این روش برای آزمایش و تست دیودهای پیوندی معمولی است و نمی‌توان از آن برای دیودهای دیگر مانند زنر استفاده کرد.

    یک ترانزیستور از لحاظ عملکرد درست مانند دو دیود که کاتد یا آندهایشان به هم متصل شده است می‌باشد، بنابراین پایه‌های بیس ، امیتر باید در یک جهت دارای مقاومت زیاد و در جهت دیگر دارای مقاومت کم باشد. همچنین مقاومت بین پایه‌های امیتر ، کلکتور در هر دو جهت باید زیاد باشد در غیر این صورت ترانزیستور خراب است.
  • یکی دیگر از کاربردهای اهم متر در آزمایش خازنها (مخصوصا خازنهای الکترولیتی) است. با استفاده از یک اهم متر می‌توان پی به سالم بودن یا خراب بودن خازنها برد. فرض کنید می‌خواهیم خازن 0.25 میکروفاراد را آزمایش‌کنیم دو سر خازن را به سیمهای پروب اهم متر وصل می‌کنیم و آن را در وضعیت Rx10000 قرار می‌دهیم .اگر خازن مزبور دارای نشت باشد عقربه اهم متر مقدار ثابت مقاومت را نشان خواهد داد، اما در مورد خازن سالم عقربه پس از انحراف کمی که به سمت راست پیدا می‌کند به سر جای خود بر می‌گردد.

    اگر در این حالت عقربه به هیچ وجه به سمت راست حرکت نکرد و مقاومت بی‌نهایت را نشان داد پایه‌های خازن از داخل قطع است و باید دور انداخته شود. هنگامی که خازن 0.25 میکروفارادی سالم است به هنگام تعویض سیمهای پروب عقربه به اندازه یک چهارم پانل به سمت راست منحرف شدند و سپس با سرعت بجای خود بر می‌گردد.

سلکتور یا کلید انتخابگر

معمولا در مولتی مترها دو کلید در سلکتور دیده می‌شود که یکی بزرگتر است و در وسط قرار گرفته است. کلید وسط Range Salitch نام دارد که ردیفهای قابل اندازه گیری را تعیین می‌کند و کلید کوچک کناری Function Switch نام دارد که برای انتخاب پارامتر مورد سنجش بکار می‌رود. به هنگام اندازه گیری مقاومت پس از قرار دادن کلیدها در وضعیت مناسب دو سر پروب را به هم متصل می‌کنیم و با چرخاندن دگمه ZERO OHMS عقربه مولتی متر را بر روی صفر اهم ثابت می‌کنیم.

صفحه مدرج

مقداری که بر روی صفحه مدرج می‌خواهیم باید متناسب با رنج یا ردیفی باشد که توسط سلکتور بزرگ انتخاب کرده‌ایم، این موضوع در صحیح خواندن پارامترهای مورد اندازه گیری بسیار مهم است و باید مورد نظر قرار داد. درجه بندی مربوط به مقاومت که با اهم (OHMS) نشان داده شده است، بسیار غیر خطی است. علت این امر این است که خود اندازه گیر دارای مقاومت داخلی می‌باشد که بر روی مقاومت مورد اندازه گیری اثر می‌گذارد مولتی مترهایی که در حالت اهم دارای وضعیتهای متفاوتی می‌باشند. کلید سلکتور را باید در وضعیتی قرار داد که به هنگام اندازه گیری مقاومت یک قطعه یا بخش از یک مدار ، عقربه تا وسط حرکت کند، در این حالت مقدار خوانده شده بر روی صفحه مدرج خطای کمتری را دارا خواهد بود.

اساس کار با آمپر متر:


ریشه لغوی

لغت (ammeter) از کلمه amper مشتق شده است. توجه کنید که حرف P در کلمه amper حذف شده است و فقط دو حرف اول این کلمه در لغت ammeter بکار رفته است.
دیدکلی

ما نمی‌توانیم الکترونها یا پروتونها را دیده یا لمس کنیم. به همین دلیل نمی‌توانیم آنها را بشماریم. در نتیجه به ابزاری احتیاج داریم تا بتوانیم آنها را بشماریم. شدت روشنایی لامپ مشخصاتی از شدت جریان را به ما نشان می‌دهد، ولی دو نقص اصلی دارد. اول اینکه نمی‌تواند شدت جریان را در واحدی که به آسانی قابل یادداشت و مقایسه با اندازه گیری شدت جریان در محلها و زمانهای دیگر است، اندازه بگیرد. همچنین در شدت جریانهای معین می‌توان از آن استفاده کرد. اگر مقدار شدت جریان خیلی کم باشد، لامپ روشن نمی‌شود و اگر شدت جریان خیلی زیاد باشد، لامپ می‌سوزد. برای رفع نقص اول به ابزاری احتیاج داریم که به ما نشان دهد، چند آمپر (چند کولن الکترون در هر ثانیه) در مدار جریان دارد. دستگاه مخصوصی که این اندازه گیری را انجام می‌دهد، آمپرمتر (ammetr) نامیده می‌شود.
طرز کار آمپرمتر

آمپرمتر مقدار شدت جریانی را که از آن می‌گذرد، بوسیله یک عقربه که در روی صفحه درجه بندی شده حرکت می‌کند، نشان می‌دهد. میزان انحراف عقربه آمپرمتر با تعداد الکترونهایی که از این دستگاه می‌گذرند، نسبت مستقیم دارد. یعنی نشان می‌دهد که چه مقدار بار الکتریکی در ثانیه از آن عبور می‌کند.
طرز استفاده از آمپرمتر

آمپرمتر از خیلی جهات شبیه کنتور آب است که میزان آب مصرف شده منازل را اندازه می‌گیرد. هر دو دستگاه (آمپرمتر و کنتور آب) باید طوری در مدار قرار گیرند که جریانهای الکتریسیته و آب از آنها بگذرد، تا بتوان شدت جریان را اندازه گرفت. تمام آبی که از لوله اصلی وارد خانه می‌شود، باید از کنتور آب عبور کند. آمپرمتر نیز باید طوری قرار گیرد که تمام جریان الکتریسته از ان بگذرد، تا بتوان تمام شدت جریان الکتریکی را بوسیله آن اندازه گرفت. این نوع اتصال را اتصال متوالی یا سری می‌گویند. یعنی اجزا تشکیل دهنده مدار در یک خط مستقیم (یک مسیر هدایت کننده) به یکدیگر اتصال دارند.
مراحل قرار دادن آمپرمتر در مدار

برای قرار دادن آمپرمتر در مدار متوالی به ترتیب زیر عمل کنید.

  1. نیروی خارجی را که به مدار وارد می‌شود، قطع کنید.
  2. آن قسمت از مدار را که آمپرمتر در آن قرار دارد، باز کنید یا ببرید.
  3. انتهای مثبت آمپرمتر را به سیمی که به قطب مثبت پیل می‌رود، وصل کنید.
  4. انتهای منفی آمپرمتر را به سیمی که به قطب منفی پیل می‌رود، وصل کنید.

مراحل 4 , 3 (که عبارتند از انتقال مثبت به مثبت ، منفی به منفی) را دقت در پلاریته می‌نامند و این امر مهم است. زیرا دستگاه اندازه گیری آمپرمتر شدت جریان را در یک جهت نشان می‌دهد. اگر دستگاه اندازه گیری را بطور عکس در مدار قرار دهیم، چون جریان در جهت عکس (که مناسب آمپرمتر نیست) از آن می‌گذرد و انحراف عقربه بوجود می‌آید که باعث شکسته شدن یا خم شدن آن می‌گردد. فیش قرمز را به جک قرمز آمپرمتر و فیش سیاه را به جک سیاه در بالای آمپرمتر وصل کنید.
خطای دستگاه اندازه گیری (Meter Tolrances)

باید توجه داشت که در یک مدار معین آمپرمترهای مختلف ، اندازه شدت جریان را با کمی اختلاف نشان می‌دهند. این امر بدان دلیل است که مقداری از انرژی که در مدار جریان دارد، برای بکار انداختن آمپرمتر مصرف می‌شود و همه آمپرمترها هم یکسان نیستند. همچنین به علت اختلافی که در ساختمان آمپرمتر و تلف شدن انرژی وجود دارد، شدت جریانی را که در روی آمپرمتر می‌خوانید، تقریبی است. دستگاه اندازه گیری درست است که حدود خطای آن 0± در صد اندازه واقعی باشد. یعنی اگر شدت جریان اصلی 100 آمپر باشد، روی دستگاه آمپرمتر حدود 9 تا 10 آمپر را می‌خوانید.
بکار بردن آمپرمتر

  1. یک آمپرمتر ساده را بردارید. در انتخاب دستگاه اندازه گیری دقت کنید که شدت جریان مدار نباید بیش از حد تعیین شده برای اندازه گیری باشد. زیرا آمپرمتر بر حسب درجه بندی خود ، شدت جریانهای معینی را می‌تواند اندازه بگیرد. در مورد این آزمایش می‌توانید فرض کنید که آمپرمتر دارای توانایی کافی برای اندازه گیری شدت جریان می‌باشد.
  2. فیش قرمز را به جک قرمز و فیش سیاه را به جک سیاه وصل کنید.
  3. مطمئن شوید که به مدار انرژی داده نمی‌شود. کلید مدار باید باز باشد (به خاطر حفظ جان خود هیچگاه سعی نکنید که آمپرمتر را در مداری که انرژی الکتریکی در آن جریان دارد قرار دهید).
  4. با جدا کردن سیم رابط بین T2 و T1 مدار را باز کنید. با قرار گرفتن آمپرمتر بین این دو نقطه مدار کامل می‌شود.
  5. با رعایت پلاریته ، فیش سیاه را به T1 و فیش قرمز را به T2 وصل کنید. اگر پلاریته مناسب در نظر گرفته نشود، عقربه آمپرمتر به طرف چپ منحرف شده و این عمل موجب خرابی دستگاه اندازه گیری خواهد شد.
  6. کلید مدار را ببندید و درجه‌ای را که آمپرمتر نشان می‌دهد بخوانید. همیشه از روبرو به صفحه درجه بندی شده آمپرمتر نگاه کنید و هیچوقت تحت هیچ زاویه‌ای درجه آمپرمتر را نخوانید.
  7. درجه‌ای را که خوانده‌اید، یادداشت کنید.
  8. کلید مدار را باز کنید

اسيلوسكوپ چيست؟

اسیلوسکوپ یک دستگاه مفید و چند کاره آزمایشگاهی است که برای نمایش ‌دادن و اندازه گیری ، تحلیل شکل موجها و دیگر پدیده‌های مدارهای الکتریکی و الکترونیکی بکار می‌‌رود.



مقدمه

اسیلوسکوپ در حقیقت رسامهای بسیار سریع هستند که سیگنال ورودی را در برابر زمان یا در برابر سیگنال دیگر نمایش می‌‌دهند. قلم این رسام یک لکه نورانی است که در اثر برخورد یک باریکه الکترون به پرده‌ای فلوئورسان بوجود می‌آید.

به علت لختی بسیار کم باریکه الکترون می‌‌توان این باریکه را برای دنبال کردن تغییرات لحظه‌ای (ولتاژهایی که بسیار سریع تغییر می‌کنند، یا فرکانس‌های بسیار بالا) بکار برد. اسیلوسکوپ بر اساس ولتاژ کار می‌‌کند. البته به کمک مبدلها (ترانزیستورها) می‌‌توان جریان الکتریکی و کمیتهای دیگر فیزیکی و مکانیکی را به ولتاژ تبدیل کرد.




قسمتهای مختلف اسیلوسکوپ

لامپ پرتو کاتدی

اسیلوسکوپ از یک لامپ پرتو کاتدی که قلب دستگاه است و تعدادی مدار برای کار کردن لامپ پرتو کاتدی تشکیل شده است. قسمتهای مختلف لامپ پرتو کاتدی عبارتند از:

  • تفنگ الکترونی :

    تفنگ الکترونی باریکه متمرکزی از الکترونها را بوجود می‌‌آورد که شتاب زیادی کسب کرده‌اند. این باریکه الکترون با انرژی کافی به صفحه فلوئورسان برخورد می‌کند و بر روی آن یک لکه نورانی تولید می‌‌کند. تفنگ الکترونی از رشته گرمکن ، کاتد ، شبکه آند پیش شتاب دهنده ، آند کانونی کننده و آند شتاب دهنده تشکیل شده است.

    الکترونها از کاتدی که بطور غیر مستقیم گرم می‌شود، گسیل می‌‌شوند. این الکترونها از روزنه کوچکی در شبکه کنترل می‌‌گردند. شبکه کنترل معمولا یک استوانه هم محور با لامپ است و دارای سوراخی است که در مرکز آن قرار دارد. الکترونهای گسیل شده از کاتد که از روزنه می‌‌گذرند (به دلیل پتانسیل مثبت زیادی که به آندهای پیش شتاب دهنده و شتاب دهنده اعمال می‌‌شود)، شتاب می‌‌گیرند. باریکه الکترونی را آند کانونی کننده ، کانونی می‌‌کند.
  • صفحات انحراف دهنده :

    صفحات انحراف دهنده شامل دو دسته صفحه است. صفحات انحراف قائم که بطور افقی نسب می‌شوند و یک میدان الکتریکی در صفحه قائم ایجاد می‌‌کنند و صفحات y نامیده می‌‌شوند. صفحات انحراف افقی بطور قائم نصب می‌شوند و انحراف افقی ایجاد می‌‌کنند و صفحات x نامیده می‌‌شوند. فاصله صفحات به اندازه کافی زیاد است که باریکه بتواند بدون برخورد با آنها عبور کند.
  • صفحه فلوئورسان :

    جنس این پرده که در داخل لامپ پرتو کاتدی قرار دارد، از جنس فسفر است. این ماده دارای این خاصیت است که انرژی جنبشی الکترونهای برخورد کننده را جذب می‌‌کند و آنها را به صورت یک لکه نورانی ظاهر می‌سازد. قسمتهای دیگر لامپ پرتو کاتدی شامل پوشش شیشه‌ای ، پایه که از طریق آن اتصالات برقرار می‌‌شود، است.
مولد مبنای زمان

اسیلوسکوپها بیشتر برای اندازه گیری و نمایش کمیات وابسته به زمان بکار می‌‌روند. برای این کار لازم است که لکه نورانی لامپ روی پرده با سرعت ثابت از چپ به راست حرکت کند. بدین منظور یک ولتاژ مثبت به صفحات انحراف افقی اعمال می‌‌شود. مداری که این ولتاژ مثبت را تولید می‌‌کند، مولد مبنای زمان یا مولد رویش نامیده می‌‌شود.
مدارهای اصلی اسیلوسکوپ

سیستم انحراف قائم

چون سیگنالها برای ایجاد انحراف قابل اندازه گیری بر روی صفحه لامپ به اندازه کافی قوی نیستند، لذا معمولا تقویت قائم لازم است. هنگام اندازه گیری سیگنالهای با ولتاژ بالا باید آنها را تضعیف کرد تا در محدوده تقویت کننده‌های قائم قرار گیرند. خروجی تقویت کننده قائم ، از طریق انتخاب همزمانی در وضعیت داخلی، به تقویت کننده همزمان نیز اعمال می‌‌شود.




سیستم انحراف افقی

صفحات انحراف افقی را ولتاژ رویش که مولد مبنای زمان تولید می‌‌کند، تغذیه می‌کند. این سیگنال از طریق یک تقویت کننده اعمال می‌‌شود، ولی اگر دامنه سیگنالها به اندازه کافی باشد، می‌‌توان آن را مستقیما اعمال کرد. هنگامی ‌که به سیستم انحراف افقی ، سیگنال خارجی اعمال می‌‌شود، باز هم از طرق تقویت کننده افقی و کلید انتخاب رویش در وضعیت خارجی اعمال خواهد شد. اگر کلید انتخاب رویش در وضعیت داخلی باشد، تقویت کننده افقی ، سیگنال ورودی خود را از مولد رویش دندانه‌داری که با تقویت کننده همزمان راه اندازی می‌‌شود، می‌‌گیرد.
همزمانی

هر نوع رویشی که بکار می‌‌رود، باید با سیگنال مورد بررسی همزمان باشد. تا یک تصویر بی حرکت بوجود آید. برای این کار باید فرکانس سیگنال مبنای زمان مقسوم علیه‌ای از فرکانس سیگنال مورد بررسی باشد.
مواد محو کننده

در طی زمان رویش ، ولتاژ دندانه‌دار رویش اعمال شده به صفحات x ، لکه نورانی را بر یک خط افقی از چپ به راست روی صفحه لامپ حرکت می‌دهد. اگر سرعت حرکت کم باشد، یک لکه دیده می‌‌شود و اگر سرعت زیاد باشد، لکه به صورت یک خط دیده می‌‌شود. در سرعتهای خیلی زیاد ، ضخامت خط کم شده و تار به نظر می‌‌رسد و یا حتی دیده نمی‌‌شود.
کنترل وضعیت

وسیله‌ای برای کنترل حرکت مسیر باریکه بر روی صفحه لازم است. با این کار شکل موج ظاهر شده بر روی صفحه را می‌‌توان بالا یا پائین یا به چپ یا راست حرکت داد. این کار را می‌‌توان با اعمال یک ولتاژ کوچک سیستم داخلی (که مستقل است) به صفحات انحراف دهنده انجام داد. این ولتاژ را می‌‌توان با یک پتانسیومتر تغییر داد.
کنترل کانونی بودن

الکترود کانونی کننده مثل یک عدسی با فاصله کانونی تغییر می‌‌کند. این تغییر با تغییر پتانسیل آند کانونی کننده صورت می‌‌گیرد.
کنترل شدت

شدت باریکه با پتانسیومتر کنترل کننده شدت که پتانسیل شبکه را نسبت به کاتد تغییر می‌‌دهد، تنظیم می‌‌شود.
مدار کالیبره سازی

در اسیلوسکوپهای آزمایشگاهی معمولا یک ولتاژ پایدار داخلی تولید می‌‌شود که دامنه مشخصی دارد. این ولتاژ که برای کالیبره سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد، معمولا یک موج مربعی است.
__________________
منبع دي وي بي2

Hioki 3803 Digital HiTester (MultiMeters

موارد مورد استفاده مولتی متر ( (AVOM

AVOMمخفف سه کلمه که جزء کارهای اصلی این دستگاه یعنی آمپرمتروولت مترواهم متر می باشد واز این دستگاه برای اندازه گیری جریان AC, DCو ولتاژAC,DCوبدست آوردن مقدار مقاومت وتست دیود وترانزیستور و... به کار میرود.

قسمتهای مختلف مولتی متر:

 

 

 

 

 

 

 

 

1-LCDیا صفحه نمایش        6-لیدر(کابل اتصال)

                    2-کلید shift                       7-کلید تغییر حالت

                    3-کلید hold                       8-ورودی1

                    4-کلید rs232c                   9-ورودیcom

                    5 -کلید RENG                 10-ورودی2

11-ورودی3

توضیحات:

1-LCDیا صفحه نمایشگر: برای نمایش دادن مقدار جریان ،ولتاژوغیره... بکار می رود.

2-کلید:SHIFT بعضی از قسمتهای کلید تغییر حالت دارای دو یا چند حالت می باشند که برای انتخاب آن قسمتها به کار میرود.

3-کلید :holdبرای قفل کردن وثابت کردن جریان یا ولتاژ جهت مشاهده لحظه ای آنها بدون نمایش دادن تغییرات بعدی آن

4-بعضی از دستگاهها دارای ورودی کابل RS232cهستند که اگر با کابل به اهم متر وصل کنیم کلیه مشخصات تعریف شده در آن دستگاه مانند مقدار جریان ، ولتاژو... را در مولتی متر نشان می دهد.

5-کلید رنج برای تغییر دادن رنج (دقت دستگاه)بکار می رود تبدیل ولت به میلی ولت و...

6-کابلهای این دستگاه که به دو رنگ قرمز ومشکی می باشند ولیدر مشکی همیشه در ورودیcomقرار خواهد گرفت و لیدر قرمز در یکی از ورودی های 1و2و3 قرارخواهد گرفت (بستگی به کار ما دارد)

7-کلید تعییر حالت که دارای قسمتهای مختلفی می باشد که عبارتند از:

7-1  وضعیتoffکه در این حالت دستگاه خاموش می باشد

7-2  وضعیت~V  که برای مشاهده ولتازACبکار می رود

7-3  وضعیت~/-V  که برای مشاهده ولتازAC,DCبکار می رود که بکمک SHIFTانتخاب خواهیم کرد که dcمی خواهیم یا acالبته این دستگاه اتوماتیک می باشد

7-4 دارای علامت اهم و=> <= می باشد که برای مشاهده اهم و قطعی سیم یا... (که در صورت برقراری اتصال بوق می زند) به کار میرود

7-5  برای تست دیود وترانزیستور بکار می رود

7- 6   ~/-میکرو آمپر برای مشاهده جریانی که درحدود میکرو آمپر می باشد.

7-7 ~/-mAبرای مشاهده جریانی که در حدود  میلی آمپر می باشد.

7-8~/-Aبرای مشاهده جریانی که در حدود آمپر می باشد.

8-ورودی 1:اگر می خواهیم  ولتاژ ، اهم ، اتصالی یا دیود را اندازه گیری کنیم لیدر قرمز را در این ورودی قرار می دهیم.

9-ورودی  :comیا همان زمین می باشد ولیدر سیاه همیشه در این قسمت قرار خواهد گرفت

10-برای اندازه گیری جریانac,dc تا سقف میلی ومیکرو آمپر می باشد .

11-برای اندازه گیری جریانac,dc تا سقف آمپر می باشد.

 

 

 

طرز استفاده از دستگاه مولتی متر:

نحوه اندازه گیری با ولت متر

برای اندازه گیری ولتاژ لیدر سیاه را در ورودیcomولیدر قرمز را در ورودی قرمز قرار داده وسپس کلید تغییر حالت را در حالت ولتاز(بستگی به نوع ولتاژ مورد اندازه گیری دارد کهacیاdcباشد)قرار می دهیم سپس آن را با المان مورد نظر موازی قرار داده و ولتاژ آن المان را در صفحه نمایش مشاهده می کنیم البته دستگاه مورد نظر باید روشن باشد تا ولتاژ را محاسبه کنیم(اگر مقدار ولتاژ منفی آمد جای لیدر سیاه وقرمز را بر روی المان مورد نظر عوض می کنیم).

نحوه اندازه گیری جریان با آمپر متر

برای اندازه گیری جریان لیدر سیاه را در ورودیcomولیدر سیاه را دریکی از ورودی های 1و2 که بستگی دارد به اندازه جریانی دارد که می خواهیم اندازه گیری کنیم قرار می دهیم وسپس کلید تغییر حالت را در حالت آمپر قرار خواهیم داد و سپس المان مورد نظر را با لیدرها سری می کنیم تا جریان مورد  نظر را بدست آوریم(اگر المان به المان دیگر وصل باشد یک سر آن را از آن المان جدا  کرده سپس یکی از لیدرها را در سر المان مورد نظر وسر دیگر آنرا در المانی که به آن وصل شده بود قرار میدهیم.

نحوه تشخیص قطعی سیم

لیدر سیاه را در comو لیدر قرمز را در ورودی 1قرار می دهیم و کلید تغییر حالت را در دروضعیت=> <= قرار می دهیم اگر اتصال بر قرار بود شروع به بوق زدن می کند ولی اگر اتصال برقرار نباشد دستگاه بوق نمی زند

 

نحوه اندازگیری برق شهری:

می دانیم که برق شهری از نوعacمی باشد پس کلید تغییر حالت را در یکی از دوحالت اول قرار داده سپس لیدر سیاه را به comولیدر قرمز را به ورودی 1می زنیم وبعد لیدرها را به پریز برق می زنیم مشاهده می کنیم که دستگاه مقدار223.3ولت را نشان می دهد که با تغییر رنج می توانیم دقت و واحد دستگاه را عوض کنیم.